Menu
Kad Drina nije granica

A+ A A-

Filip Višnjić (1767-1834)

  • Autor Marija

Među ličnostima koje su u prošlosti istkale čvrstu vezu između Bosne i Srbije i srpskog naroda s obje strane Drine, nezaobilazan je lik Filipa Višnjića, slijepog guslara i pjesnika.Od doba kada je živio 1767-1834. godine prošla su više od dva vijeka, o njemu je mnogo toga zabilježeno, još više o pjesmama koje je spjevao.

O porijeklu i životu Filipa Višnjića, danas uglavnom nema nepoznanica. Rođen u Trnovi u uglednoj porodici Vilić, nadaleko poznatoj po uzgoju grožđa i carskom pravu tzv. temesuđi po kome su od ljudi nastanjenih na njihovoj zemlji mogli kupiti destinu.Kao dječarac od četiri godine ostaje bez oca i sa majkom Marijom koju zvahu Višnja odlazi u Međaše gdje se ona preudaje. Po majčinom nadimku Filip će postati Višnjić.

Još teže udarce sudbine doživljava najprije kao osmogodišnjak, kada nakon boginja gubi vid, a zatim u dobu od 20 godina kada dom Vilića u Trnovi zapusti nakon teškog sukoba njegovih stričeva i zvorničkih Turaka.

Kako je pjevanje uz gusle u to vrijeme bilo često zanimanje slijepih i slabovidih, Višnjićevo interesovanje i razvoj u tom pravcu djeluju sasvim racionalno, pogotovo kao osobe koja odrasta na tuđem ognjištu.

U godinama tragedije u Vilićima, Filipu umire i majka i on se, ostavši bez ikakvog doma, s guslama u ruci iz Međaša otiskuje u svijet. U lutanju koje traje godinama Višnjić obilazi Bosanski pašaluk, Hercegovinu, i još južnije krajeva sve do Skadra.

Ipak, to višegodišnje pjevanje i guslanje hrišćanskoj raji po selima i oko manastira, ali i na dvorovima muslimanskih velikaša u gradovima, biće tek neka vrsta uvoda za ono stvaralaštvo koje će Filipa Višnjića izdvojiti i među guslarima i među pjesnicima.

Iako je u ovo vrijeme već bio oženjen, nakon poraza srpske vojske u Bosni tokom prvog ustanka, kada se oni povlače u Srbiju, Višnjić 1809. odlazi s njima preko Drine i do 1813. godine živi ustaničkim logorima oko rijeke Drine. Nalazivši se nerijetko usred vojnih okršaja, svojim guslanjem i pjesmama bodri ustanike i omiljeni je gost u kućama ustaničkih vojvoda.

Poslije propasti Prvog srpskog ustanka. Filip Višnjić se sa porodicom preseljava u Srem i nastanjuje u selu Grku, današnjem Višnjićevu. Živeći u nešto drugačijim prilikama sada obilazi sela i gradove Srema , Slavonije, Bačke i Banata, pevajući uz gusle i to upravo pjesme koje je sam ispjevao o srpskoj buni.

Zahvaljujući susretima s Vukom Karadžićem i Lukijanom Mušickim i njihovim zapisima, Višnjićeva biografija i poezija postale su poznata javnosti.

U trinaest originalnih pjesama koje je Višnjić ispjevao o vremenu Prvog srpskog ustanka mjesto su našle brojne stvarne ličnosti i mjesta, kao i događaji koje navodi tačno, i slobodno se može reći sa istorijskom preciznošću.

Tako je pjevajući o početku bune protiv dahija, boju na Čokešini, boju na Salašu, boju na Mišaru, boju na Loznici, o uzimanju Užica, o Knezu Ivi Kneževiću, o Milošu Stoićeviću i Mehi Orugdžiću, o Luku Lazareviću i Pejzi, hvali Čupićevoj, o Bjelić Ignjatiju, o Stanić Stanojlu, o Lazaru Mutapu i Arapinu, Filip Višnjić postao i hroničar jednog istorijskog vremena i vanserijski pjesnik čije je djelo povezalo srpsku usmenu i pisanu književnost.

Višnjić je umro u Grku 1834. godine, anjegovi suseljani ga sahraniše u svom groblju i na krstaču mu urezaše gusle.

Godine 1887. Srpsko akademsko društvo „Zora“ na Veliku gospojinu otkri i osvešta spomenik u Grku ovom velikanu.

Od 1994. godine SPKD „Prosvjeta“ iz Bijeljine iniciralo je manifestaciju pod nazivom „Višnjićevi dani“ koja u kontinuitetu traje do  danas, spajajući gradove i sela Bosne i Srbije na obalama rijeka Drine i Save a koja su bila Višnjićevo obitavalište od rođenja pa do kraja života.

/Tanja Lazić/

Napišite komentar, jer Vaše mišljenje je važno!